galeria  
Opracowanie: dr inż. Małgorzata Kosiorowska Scenariusz do wykorzystania podczas godzin wychowawczych, zajęć z techniki. (...)
galeria  
Opracowała: Adw. Ewa Marciszak – Kownacka Scenariusz do wykorzystania podczas godzin wychowawczych (...)
galeria  
Opracowała: Adw. Ewa Marciszak - Kownacka Scenariusz do wykorzystania podczas godzin wychowawczych. (...)
galeria  
Opracowała: dr inż. Małgorzata Kosiorowska Scenariusz do wykorzystania na lekcji wychowawczej, zajęciach technicznych. (...)
galeria  
Opracowali: dr Mariusz Sołtysik mgr Violetta Sołtysik Scenariusz do wykorzystania na lekcji biologii, chemii, przyrody, godzin wychowawczych oraz w (...)
min

substancje niebezpieczne

Substancje niebezpieczne, znajdujące się w obrocie, muszą posiadać tzw. kartę charakterystyki. Karta charakterystyki zawierainformacje o niebezpiecznych właściwościach preparatu oraz zasadach i zaleceniach jego bezpiecznego stosowania.

07 listopada 2011

Substancja niebezpieczna - jedna lub więcej substancji albo mieszaniny substancji, które ze względu na swoje właściwości chemiczne, biologiczne lub promieniotwórcze mogą, w razie nieprawidłowego obchodzenia się z nimi, spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi lub środowiska. Substancją niebezpieczną może być surowiec, produkt, półprodukt, odpad, a także substancja powstała w wyniku awarii. Każda substancja chemiczna, preparat chemiczny, które można zaliczyć do co najmniej jednej z następujących kategorii substancji lub preparatów o właściwościach: wybuchowych, utleniających, skrajnie łatwopalnych, wysoce łatwopalnych, bardzo toksycznych, toksycznych, szkodliwych, żrących, drażniących, uczulających, rakotwórczych, mutagennych, działających szkodliwie na rozrodczość, niebezpiecznych dla środowiska, musi mieć na etykiecie znak ostrzegawczy. Oprócz znaku ostrzegawczego na etykiecie również musi być umieszczony symbol i napis określający znaczenie znaku ostrzegawczego,np. „T+” - produkt bardzo toksyczny, „F+”- produkt skrajnie łatwopalny.

Produkty stwarzające zagrożenie dla konsumenta podlegają rygorystycznym wymaganiom dotyczącym oznakowania. W celu ochrony przed szkodliwym wpływem substancji, preparatów chemicznych na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzono szereg przepisów określających zasady postępowania z nimi niemal na każdym etapie produkcji, wykorzystania czy zagospodarowania pozostałości.

Substancje niebezpieczne, znajdujące się w obrocie, muszą posiadać tzw. kartę charakterystyki. Karta charakterystyki zawierainformacje o niebezpiecznych właściwościach preparatu oraz zasadach i zaleceniach jego bezpiecznego stosowania. Konsekwencją stosowania substancji niebezpiecznych jest konieczność ich przemieszczania. Zagadnienia bezpiecznego transportu drogowego towarów/materiałów niebezpiecznych reguluje w Europie "Umowa Europejska dotycząca przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR).

Oznakowanie substancji niebezpiecznych

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2009 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych oraz niektórych preparatów chemicznych oznakowanie opakowania każdej substancji niebezpiecznej musi zawierać:

  • nazwę substancji,

  • nazwę lub imię i nazwisko, adres i numer telefonu osoby wprowadzającej substancję do obrotu (producenta, importera lub dystrybutora),

  • znak lub znaki ostrzegawcze i napisy określające ich znaczenie określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (tabela 1)

  • zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia, zwane dalej "zwrotami R" (tabela 2),

  • w przypadku środków ochrony roślin dodatkowe zwroty wskazujące na szczególny rodzaj zagrożenia dla ludzi lub środowiska,

  • zwroty S; brzmienie zwrotów S powinno być zgodne z brzmieniem określonym w części I załącznika nr 2 do rozporządzenia (tabela 3),

  • w przypadku środków ochrony roślin dodatkowe zwroty określające warunki bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin,

  • numer WE, w rozumieniu definicji numeru WE zamieszczonej w wykazie, jeżeli został przypisany danej substancji w odrębnych przepisach,

  • w przypadku substancji objętych wykazem oznakowanie powinno zawierać wyrazy "Oznakowanie WE".

Zgodnie z ustawą z 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. 2011 nr 63 poz. 322), która dnia 8.04.2011 r. wycofała ustawę z 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz.U. 2009 nr 152 poz. 1222) producent ma obowiązek umieszczania znaku ostrzegawczego na etykiecie środka chemicznego. Podstawą do klasyfikacji, znakowania i pakowania środków chemicznych jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia
2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006. Obie dyrektywy stracą moc w dniu 1 czerwca 2015 r.

Rozporządzenie (WE) 1272/2008 wprowadza w całej Unii Europejskiej nowy Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów - GHS.
GHS jest systemem Organizacji Narodów Zjednoczonych służącym do oznakowania niebezpiecznych chemikaliów i informowania użytkowników o zagrożeniach z zastosowaniem standardowych symboli i wyrażeń na etykietach dołączonych do opakowania i kart charakterystyki. Rozporządzenie to wprowadza nowe piktogramy (tabela 4).Obecne piktogramy UE (czarny symbol na pomarańczowym tle) są zastępowane przez piktogramy GHS (czarny symbol na białym tle w czerwonej ramce) nie tylko dla chemikaliów stosowanych w miejscu pracy, ale również dla produktów konsumenckich, takich jak detergenty czy produkty czyszczące domowego użytku. Rozporządzenie nr 1272/2008 nie ma zastosowania do substancji lub mieszanin przeznaczonych dla użytkownika końcowego w formie produktów leczniczych, weterynaryjnych produktów leczniczych, produktów kosmetycznych, wyrobów medycznych oraz żywności lub pasz

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2010 r. w sprawie rodzajów substancji niebezpiecznych i programów niebezpiecznychopakowania substancji lub preparatów niebezpiecznych oznakowane jako bardzo toksyczne (T +), toksyczne (T) oraz żrące (C), zaopatruje się, niezależnie od pojemności opakowania, w zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci i w wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie o niebezpieczeństwie (wypukły trójkąt równoboczny). Opakowania substancji zaklasyfikowanych jako szkodliwe, skrajnie łatwopalne lub wysoce łatwo palne, oferowane do sprzedaży konsumentom zaopatruje się, niezależnie od pojemności opakowania, w wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie o niebezpieczeństwie.

Innymi ważnymi znakami ostrzegawczymi są znaki podane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2010r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne (Dz. U. Nr 125, poz. 851). Rozporządzenie to określa sposób znakowania:

a) pojemników i zbiorników służących do przechowywania substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych i do pracy z nimi,

b) rurociągów zawierających substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne,

c) miejsc, w których składowane są znaczące ilości substancji niebezpiecznych lub preparatów niebezpiecznych.

W tabeli 5. przedstawiono wzory znaków ostrzegawczych oraz napisy określające ich znaczenie stosowane do oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne.

W wyniku niezgodnego z instrukcją stosowania środków chemicznych w postaci
(np. proszków, płynów, past, żeli, aerozoli) konsument może być narażony na [4] :

  • zatrucia, w wyniku przypadkowego połknięcia lub wdychania toksycznych oparów;

  • podrażnienia oczu, w wyniku zapylenia, zapryskania i zatarcia;

  • podrażnienia skóry, w wyniku kontaktu skóry z substancjami drażniącym, żrącymi;

  • poparzenia, w wyniku nieodpowiedniego obchodzenia się z substancjami łatwopalnymi;

  • urazy w wyniku wybuchu, który może powstać na skutek reakcji chemicznej między stosowanymi substancjami (szczególną ostrożność należy zachować, stosując środki zawierające związki chemiczne chloru, związki fenolu lub amoniak, alkohole i kwasy);

  • wystąpienia alergii, np. w wyniku kontaktu z produktami zawierającymi związki powierzchniowo-czynne (detergenty).

 

Pamiętaj [5] !

  • Czytaj etykiety na produktach i bezwzględnie przestrzegaj podanych instrukcji stosowania, dozowania oraz ostrzeżeń i informacji.

  • Chroń przed dziećmi środki chemiczne stosowane w gospodarstwie domowym.

  • Stosuj środki ochrony osobistej zalecane w instrukcji.

  • Środki myjące, dezynfekcyjne do produktów stykających się z żywnością stosuj ściśle według instrukcji producenta.

  • Przechowuj wyroby chemii gospodarczej zgodnie z instrukcją producenta.

  • Nie „twórz” własnych preparatów przez mieszanie posiadanych środków myjących, wybielających, odkażających. Nie można łączyć produktów zawierających związki chloru (np. wybielaczy chlorowych) z produktami zawierającymi amoniak lub kwasy. Połączenie tych substancji może spowodować wydzielenie gazów toksycznych, pienienie się, pryskanie, wydzielenie ciepła a nawet wybuch.

 
min min min min min
  • Tabela 1. Dotychczasowe wzory znaków ostrzegawczych stosowanych na substancjach niebezpiecznych oraz napisy określające ich znaczenie i symbole
  • Tabela 2. Przykład zwrotów *R*
  • Tabela 3 Przykłady zwrotów *S*
  • Tabela 4. Nowe wzory znaków ostrzegawczych stosowane na substancjach niebezpiecznych
  • Tabela 5. Wzory znaków ostrzegawczych oraz napisów określających ich znaczenie stosowane do oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne.
  • Tabela 6. Wykaz dyrektyw *nowego podejścia* wymagających znakowania *CE*
  • Tabela 7. Dyrektywy oparte na zasadach Nowego i Globalnego podejścia nie wymagające znakowania CE
link terra